SIL International (Summer Institute of Linguistics, Inc)


SIL International kâr amacı gütmeyen bir uluslararası sivil toplum kuruluşu imiş. Aşağıda kendilerinden iktibas ettiğim metni okuyunca siz de en az benim kadar şaşıracaksınızdır. Zira kendine yüklediği misyon ve yaptıkları gerçekten de öyle az buz şeyler değil ve üstüne üstlük çok önemli bir konu. İşte aşağıda iktibas ettiği metin hem de kendi tanıtım kitapçıklarından hem de Türkçe.

Kitapçığa erişmek isterseniz http://www.sil.org/sites/default/files/sil-intl-flagship-turkish.pdf adresinden ulaşabilirsiniz. Eğer diğer dillerdeki kitapçıklara erişmek isterseniz onlar için de  adresini ziyaret edebilirsiniz.

SIL her bireyin değerli olduğuna ve bu değerin dil gelişimiyle taçlandırılacağına inanır.

Dil bireysel ve toplumsal kimliğin yanı sıra kişisel değerin ayrılmaz bir parçasıdır.

Birçok şekilde, konuştuğumuz dil neyse biz de oyuz.

Farklı dillere ait sözlük basıyorlar.  Dili yeniden canlandırma stratejileri geliştiriyorlar.

SIL dil bilimcileri dil araştırma uzmanlarına konuşmayı kaydeden ve analiz eden bir SIL akustik yazılım programı olan Konuşma Analizörünü nasıl kullanacaklarını öğretir.

SIL yerel ajanslarla birlikte çalışarak kuş gribi, HIV/AIDS ve dizanteri gibi toplumu ilgilendiren önemli sağlık  onularındaki bilgileri çevirmektedir.

SIL yerel yönetimlerle iş birliği yaparak ortak hedeflere ulaşmaya önem vermektedir.

SIL personeli kendilerini yerel topluluklara teknik beceriler aktarmaya adamıştır.

STEP* kursunun katılımcıları ana dillerinde eğitim materyalleri geliştirmeyi ve üretmeyi öğreniyorlar.

Kapasite geliştirmeye rekabet, güven, yaratıcılık ve güvenilirlik dâhildir. SIL saha çalışanları tarafından yürütülen bir toplum geliştirme seminerinde katılımcılar müzik enstrümanları yapımı ve kendi dillerinde yeni şarkılar yazma gibi yeni beceriler kazandılar.

Bütün Yazılı Olmayan Afrika Dillerinin Temel Standardizasyon- programı Afrikalı dil bilimcilerin Afrika’daki yazılı olmayan her dil için alfabe ve okuma kitapları geliştirmesini sağlamaktadır. Afrikalı dil bilimciler SIL Kamerun’un danışmanlığı doğrultusunda bir alfabe oluşturarak ve yerel NACALCO organizasyonuyla iş birliği yaparak başka dil gelişim ve okuryazarlık çalışmalarında da bulunmaktadır.

SIL’in düzenlediği atölye çalışmalarına katılanlar bir dilin gramerini nasıl analiz edeceklerini ve gramer yapısını nasıl açıklayacaklarını öğrenmektedir. Bunlar dil gelişiminin ayrılmaz parçalarıdır.

İki AA pille çalışan portatif klavyeler dil çalışanlarının verileri uzaktan girmesini ve düzenlemesini sağlar.

Togo’dan bir okuryazarlık eğitmeni ve bir SIL dil bilimcisi konuşmadaki ses kalite farklarını ve genizden okumayı ölçmek için elektroglottograf kullanmaktadır.

Erkeklerde 100-150 hz, bayanlarda 200-300 hz arasýndadýr. Temel frekansý ticari ses programlarý ile tesbit edebildiðimiz gibi elektroglottografi veya spektrografi ile tesbit etmek mümkündür. http://en.wikipedia.org/wiki/Electroglottograph

SIL tarafından Taylor Üniversitesi ile birlikte geliştirilen bir bilgisayar programı olan Palmsurv’ü kullanırken dil araştırmacıları kelime listelerini direkt olarak avuç içi bir aygıta girmektedir. Bu veri daha sonra analiz için bilgisayara transfer edilebilmektedir.

SIL etnik müziğin araştırılmasını ve belgelenmesini ve toplum içerisinde günlük ihtiyaçların karşılanmasını teşvik etmektedir.

Ömür boyu süren eğitim azınlık dil topluluklarının ihtiyaçlarını karşılamak için bilgi ve beceriler kazanmasını ve amaçlarına ulaşmasını sağlamaktadır.

Dil Gelişim Ortakları™

SIL International® kendisini, dillerini korumak ve yeniden canlandırmak için beceri ve kapasitelerini geliştirmeleri gereken dünya çapındaki dil topluluklarına hizmet etmeye adamış kâr amacı gütmeyen gönüllü bir organizasyondur. Uluslararası bir sivil toplum kuruluşu (INGO) olan SIL, azınlık dil topluluklarının kendi dillerini geliştirme çalışmalarına devlet kuruluşları, yerel gruplar ve diğer sivil toplum kuruluşlarıyla kritik önem taşıyan iş birliği yaparak aktif olarak katılır. SIL International’ın kurucusu yazılı alfabesi olmayan etnolinguistik azınlık dillerini konuşan insanlarla ilgilenen William Cameron Townsend’dir. Kendisi SIL’i 1934 yılında iki öğrencili küçük bir yaz dilbilim eğitim programı olarak kurmuştur. Bu organizasyon şimdi 60’tan fazla ülkeden gelen 5500’ü aşkın insandan oluşan bir organizasyona dönüşmüştür. SIL yaklaşık 100 ülkede 1,7 milyar kişi tarafından konuşulan 2590’dan fazla dilde dilbilimsel analiz gerçekleştirmiştir.

SIL’in sahadaki dil bilimcileri dil ve kültür verilerini toplamak, analiz etmek, düzenlemek ve yayınlamak için azınlık dillerini konuşan insanlarla iş birliği yapmaktadır. SIL çalışanları teknik danışmanlık, öğretmenlik, dil danışmanlığı ve dil gelişim uzmanlığı görevlerini üstlenir. Etnolinguistik azınlık dillerini konuşanların uluslararası bir savunucusu olarak SIL, dünya çapındaki etnik azınlıkların 21. yüzyılda kendi dillerini ve kültürel kimliklerini koruma çabalarını desteklemeye adanmıştır.

SIL dini inanç, politik ideoloji, cinsiyet, ırk veya etnik kökene bakmaksızın herkese hizmet verir.

Dil Gelişimi

Dil gelişimi bir dil topluluğunun kendi dillerinin değişen sosyal, kültürel, politik, ekonomik ve dini ihtiyaç ve hedeflere hizmet vermeye devam etmesini sağlaması için uyguladığı bir dizi sürekli ve planlı eylemler bütünüdür. Bu sürece yardımcı olmak için SIL söz konusu dili yazılı olarak tanımlama, bir sözlük oluşturma, yazılı edebiyat yaratma – okullarda kullanılmak üzere sınıflandırmalı okuma malzemeleri dâhil – ve söz konusu dili öğrenenlerin ana dillerinin temelini güçlü atmalarını ve eğitim diliyle bir köprü kurmalarını sağlayacak eğitim programları oluşturma konularında toplulukların çabalarına yardımcı olur.

SIL ayrıca azınlık etnolinguistik topluluklarla birlikte çalışarak yok olmakta olan dil ve kültürleri araştırır. SIL dilbilim, antropoloji ve etnik müzik alanındaki araştırmaların yayınlanmasına yardımcı olur ve kendi basılmış araştırmalarını kütüphaneler, hükûmetler ve uluslararası ajanslara dağıtır.

İki Dilli Sözlükler Ana Dili Belgeler

“Korumak için hiçbir şey yapmazsak Timugon Murut dili diğer etnik azınlık dilleri gibi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktır.” Bir Malezyalı bakan bu cümleyi ilk Timugon Murut-Malay sözlüğünü kutlamak için düzenlenen yerel bir törende söylemiştir. Timugon, Malezya’daki Sabah devletinin en büyük etnik grubu olan Murut halk gruplarından biridir.

20 yıllık titiz bir çalışma sonrasında basılan iki dilli sözlükte 3700 kelime kökü bulunmaktadır. Proje SIL saha dil bilimcileri, bu dili konuşan kişilerle birlikte Timugon dil bilimsel ve kültürel verilerini belgelemek için çalışırken başlamıştır. Fin Yüksek Komisyonu baskı masraflarına finansal destek sağlamıştır. Başbakanlıktaki üst düzey bir yetkili konuşmasında Sabah insanlarının ana dillerini koruma konusunda sözlüğün başarıyla tamamlanmasının çok önemli bir başarı olduğunu belirtmiştir.

Bakan ayrıca dilin bir gün Malezya okullarında öğretilmesi durumunda sözlüğün eğitim materyalleri sağlama doğrultusunda önemli bir adım olduğunu belirtmiştir. Bakan gelecekte eğitim materyalleri ve personel bulunursa hükümetin okullarda ana dil eğitimi önerisine sempatik baktığını belirtmiştir.

Ortaklıklar

Ulusal hükümetler ve sivil toplum kuruluşlarıyla SIL arasındaki stratejik ortaklıklar dünyadaki dil bilimsel azınlık topluluklarına hizmet veren bir uzmanlık ve kaynak ağı sağlamaktadır. SIL ayrıca akademik kurumlar, yerel organizasyonlar, yerel topluluklar ve dini kurumlar ile iş birliği yaparak azınlık dil topluluklarına dil gelişimi ve çok dilli eğitim konusunda liderlik rolleri kazandırır. Ana dilin hem resmi hem de resmi olmayan eğitim programlarının yanı sıra hayati bilgilerin dağıtılmasında kullanılması ortaklıklar sayesinde teşvik edilir.

Uluslararası bir sivil toplum kuruluşu (USTK) olan SIL devlet kurumları, yerel gruplar ve diğer USTK’larla ortaklıklar oluşturur. SIL 1993’ten beri Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültürel Organizasyonu’nun (UNESCO) resmi bir STK ortağıdır, ve 1997’den beri SIL’in Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi’nde (ECOSOC) özel danışmanlık statüsü olmuştur. SIL ayrıca Dünya Dil Çeşitliliği Ağı, Maaya’nın kurucu üyesidir. Bu ilişkiler SIL’in dil gelişimi ve çok dilli eğitimdeki global diyaloğa katkıda bulunması için bir platform sağlamaktadır.

HIV/AIDS’e Karşı Savaşta Ortaklıklar

SIL devlet kurumları, yerel ve uluslararası işletmelerle birlikte iş birliği yaparak Ekvator Ginesi’nde çeşitli dil topluluklarına dört dilde sağlık bilgisi broşürleri –15.000’i HIV/AIDS ve 15.000’i bebek dizanterisi üzerine– bastırmış ve dağıtmıştır. Bu renkli broşürler SIL tarafından ülkenin iki resmi dili olan İspanyolca ve Fransızca dillerinde ve iki yerel dili olan Fang ve Kombe dillerinde basılmıştır. Altı sayfalık HIV/AIDS broşürü SIL tarafından tasarlanan bir kitapçıktan uyarlanmış ve Ekvator Ginesi Ulusal Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından onaylanmıştır. Kıta çapında hastaneler, klinikler, eczaneler, okullar ve kiliseler bu broşürleri dağıtmaktadır. Projeye ulusal Maden, Sanayi ve Enerji Bakanlığı ve birkaç uluslararası şirket fon sağlamıştır.

SIL ayrıca dil araştırmalarında ve gelişiminde Consejo de Investigaciones Cientlficasy Tecnologicas* (CICTE) ile birlikte çalışmaktadır. UNICEF’in talebi üzerine SIL ve CICTE 110 toplulukta dağıtılmak üzere Ekvator Ginesi’nde yedi dilde 100.000 adet daha HIV/AIDS broşürü bastırmak için öneri vermiştir. Yerel dillerdeki eğitimin Afrika’da HIV/AIDS’in yayılmasını tersine çevirmekte anahtar bir işlevi olduğu düşünülmektedir.

*Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Konseyi

Kapasite Geliştirme

Etnolinguistik azınlık toplulukları kendi dillerinin gelişimini ve eğitim programlarını desteklemek için gereken beceri ve uzmanlığı geliştirmektedir. Teknik danışmanlar olarak SIL personeli, bu konuda yerel topluluklarla birlikte çalışmakta, topluluk liderlerini eğitmek üzere dille ilgili atölye çalışmaları düzenlemekte ve kapasite geliştirme sürecini geliştirmektedir. SIL ayrıca topluluk liderlerinin kendilerini destekleyen diğer ajanslarla birlikte ortaklıklar kurmasına ve programlarını sürdürmek için gereken topluluk altyapısını geliştirmelerine yardımcı olmaktadır.

Eğitim kurumları ve diğer organizasyonlarla ortaklık halinde olan SIL dünya çapında 20’den fazla yerde dil çalışmaları için kurslar vermektedir. Bu eğitim programlarına katılanlar dilbilim, çeviri, okuryazarlık, eğitim ve kültürler arası gelişim, program yönetimi, iletişim ve teknoloji alanında teknik uzmanlık geliştirmektedir.

Yerel Dil Eğitimine Doğru Bir Adım

Papua Yeni Gine’de 452.840 kilometrekarelik bir alana yayılmış 800’den fazla dil grubu bulunmaktadır. Devlet bu kadar çok dil için ana dilde eğitim materyali hazırlamakta zorlanmaktadır.

Başlangıçta SIL tarafından geliştirilen STEP* (Türkçe “adım”) okuryazarlık eğitim kursu Papua Yeni Gineliler’e her yaş grubu için ana dilde eğitim ve okuryazarlık programları başlatarak ve bu programları sürdürerek toplumlarına hizmet etme yetkinliği sağlar. STEP kursunun katılımcıları başarılı bir okuryazarlık programının ana bileşenlerini öğrenmektedir: bunlar materyal hazırlama, toplumsal katılım ve savunuculuktur.

STEP şu anda yerel bir sivil toplum kuruluşu olan Papua Yeni Gine İncil Çeviri Derneği (Bible Translation Association ) tarafından yönetilmekte ve SIL beş adet bir aylık sınıf modülünden oluşan iki yıllık kurs için personel sağlamaya devam etmektedir. Her sınıf modülünden sonra, kurs katılımcıları öğrendikleri kavram ve becerileri uygulamak üzere topluluklarına dönerek görevlerini tamamlamaktadır.

Madang İlinde, Ngaing dili öğretmeni olan Philip Poingi “Bana verilen ve köyde yapmam gereken görevler aracılığıyla STEP toplumuma çok fazla yenilik kazandırdı” demiştir. STEP mezunlarının çoğu topluluk liderleri olmuş ve bazıları ulusal iki dilli eğitim sisteminde öğretmen olmuştur. İki STEP mezunu şu anda Doğu Yeni Britanya Eyaleti’nde Ramoaaina dilinde on altı sınıfta 960 çocuğa eğitim vermektedir. 23 öğretmen yetiştirmiş, ayrıca eğitim ve materyal hazırlama yoluyla Papua Yeni Gine devletinin ilkokul eğitim programına destek vermişlerdir.

*STEP = Stengthening Tokples Education in Papua New Guinea (Papua Yeni Gine’de Ana Dil Eğitiminin Güçlendirilmesi) ; Tokples = Melanezya (Karma Dil) İngilizcesi’nde “ana dil”

Okuryazarlık ve Çok Dilli Eğitim

Ömür boyu süren eğitim azınlık dil topluluklarının ihtiyaçlarını karşılamaları ve hedeflerini yerine getirmeleri için gereken bilgi ve becerileri kazanmalarını sağlamaktadır. Toplulukların çocuk ve yetişkinlerin kendi dillerinde akıcı okuryazar olmalarını sağlayacak ve toplumun genelinde konuşulan dilde akıcılık kazandıracak eğitim programları geliştirme çabalarına destek olmak SIL için temel bir aktivitedir.

Çok dilli eğitimle azınlık dil toplulukları kendi miras, dil ve kültürlerinden ödün vermeden baskın yerel dillerle olumlu ilişkiler kurar. Çok dilli eğitim sayesinde toplum ayrıca yeni bilgiler edinir ve yeni ufuklara kapı açar. SIL kültürel olarak uygun temel okuryazarlık, iki dilli ve çok dilli eğitim programları geliştirmeleri konusunda azınlık dil topluluklarına destek olmaları için yerel, bölgesel ve uluslararası ajanslara katkıda bulunmaktadır.

Dil Bilimsel Mozaik ve Kültürel Farklılıklar

Sessizlik vardı. Kalabalık sınıfta anne babalar, büyük anne ve büyük babalar küçük tahta sıralara oturmuş bekliyordu. Uzun bir süre sonra yaşlı adamlardan biri konuşmaya başladı. “Bu okuryazarlık projesi başladığından beri, özellikle iki şey değişti. Birincisi, çocuklarımız artık okula gitmekten hoşlanıyor. İkincisi, şimdi başkalarının önünde konuşurken kendilerine güveniyorlar. Ne kadar mutlu olduğumuzu ifade etmekte kelimeler kifayetsiz kalır!”

Bu toplantı Guizhou Eyaleti’ndeki Zaidong köyünde dokuz yıllık Dong iki dilli eğitim deneme projesinin beşinci yılında yapıldı. Bu projede, çocuklar iki yıllık okul öncesi eğitimde sözlü ve yazılı Dong dilinde iyi bir eğitim temeli kazandılar. Birinci sınıftan başlayarak, Çin’in ulusal dili olan sözel Mandarin Çincesi’ne geçiş başlar. İkinci sınıfta yavaş yavaş yazılı Mandarin’e geçilir. Bu geçiş süreci Altıncı Sınıfa kadar devam eder.

Bu iki dilli proje fikri Ekim 1998’de Guizhou Milletler Enstitüsü başkanı ve Pekin’deki yıllık Halk Ulusal Meclisi temsilcisi olan Dong kökenli Profesör Long Yaohong liderliğinde ortaya çıktı. SIL projeye danışmanlık yardımı sağladı. Amaç Dong çocuklarının kendi dillerinde okuryazar olmaları ve Mandarin öğrenmeleri, böylece daha geniş Çin toplumuyla etkili bir iletişim kurmalarıdır. Diğer bir önemli amaç Dong mirasını 21’inci yüzyılda korunmasıdır. Bunlar Çin ve dünyadaki dil bilimsel ve kültürel çevrenin renkli mozaiğine katkıda bulunmaktadır.

Dilbilim

Saha çalışmalarında SIL dünyanın belgelenmemiş dillerinin belgelenmesine yardımcı olmaktadır. SIL dil bilimcileri kaliteli araştırmalar sağlamakta ve fonoloji, gramer ve sözlükler gibi dil bilimsel belgelerin hazırlanmasında başkalarına yol göstermektedir. SIL’in saha dil bilimcileri dil verilerini toplamak, analiz etmek, düzenlemek ve yayınlamak için azınlık dilini konuşanlarla iş birliği yapmaktadır.

Uygulamalı dilbilim SIL’in okuryazarlık ve çeviri çalışmalarında geleneksel olarak temeli olmuştur. Bir toplulukla birlikte çalışarak o topluluğun kendine özgü dilini analiz etmek ve belgelemek dilin ve o dili konuşanların değerini vurgulamaktadır. Bir yazılı dil yaratmak ve o dili eğitimde kullanmak dilin statüsünü yükseltmekte ve sürekli toplumda bir iletişim aracı olarak kullanılmasını sağlamaktadır.

Yok Olma Tehdidi Altındaki Bir Dilin Sözlüğü

50 yıldan fazla bir süre önce SIL saha çalışanları Meksika’daki Seriler ile çalışmaya başladı. O zaman Seri dilini konuşan 215 kişi vardı. Yaşam tarzları çöldeki avcı-toplayıcı bir topluluktan ticari balıkçılığa dayanan bir topluluğa dönüşmekteydi. Seriler’den önemli kişiler kendi dillerinde bir yazma sistemi ve okuma materyalleri geliştirme çalışmalarına katıldı ve bir zamanlar yok olmaya yüz tutmuş olan dil mirasları yeniden hayat buldu.

SIL takımı Seri dilini konuşanların yazılı bir tarih ve yerel hikâye kitapçıkları oluşturmalarına yardımcı oldu ve diğer materyalleri Seri diline çevirdi. Sonraki Seri edebiyatı eserleri yazı sistemlerini geliştirmelerini sağladı ve bu da Seri konuşan insanları kendi dillerinde okuma yazma öğrenmeye teşvik etti. 1985’te etnobotanik üzerine bir Seri yayını dünya çapındaki bilim toplumuna yeni veriler sundu.

Dil gelişiminin ilk yıllarında küçük bir sözlük basıldı, fakat 2005’te Seri topluluğu –şu an 800’ü aşkın kişiden oluşan bir topluluktur– 950 sayfalık üç dilli (Seri-İspanyolca-İngilizce) sözlük oluşturdu. Hızla kaybolan dünyanın bilgilerine sahip Seri topluluğunun pek çok büyüğü sözlük projesine katıldı. Universidad de Sonora, Sonora Eyaleti Yönetimi, Instituto Sonorense de Cultura ve Birleşik Devletler Ulusal Bilim Kuruluşu bu projeye fon sağlayanlar arasındadır. Uluslararası bilim toplumundan kendine has Seri hayvanlar ve bitkilerine ilgi duyan bireyler de projeye katkıda bulundu. Çeşitli uzmanlar bitkiler, böcekler, sürüngenler ve ikiyaşamlılar, balıklar, memeliler, yumuşakçalar ve kuşlar hakkında önemli yardımlarda bulundu. Seriler ile birlikte çalışan SIL çiftinin kızı –Seri toplumunda büyüyüp dili çocukken öğrenmiştir– sözlük için 600’ü aşkın resim hazırlamıştır.

Yaratıcı Stratejiler

Değişen dünyada SIL farklı organizasyonlarla birlikte çok sayıda etnik azınlığı dil bilimsel analizlerinde ve edebiyat gelişimlerinde destekleyen yenilikçi yaklaşımlar yaratmaktadır. Halkın seviyesinde son teknolojinin kullanılması yerel topluluklardan daha fazla girdi sağlanmasını ve farklı keşifler yapılmasını sağlamaktadır. Bir dil canlandırma metodu olan küme yaklaşımı, bir danışman takımının birkaç ilgili dilden takımla birlikte çalışmasını içerir. Bu strateji bu dillerin dil bilimsel ve kültürel benzerliklerinin avantajlarını kullanarak her bir dil takımının dil gelişim hedeflerinde daha etkin bir şekilde ilerlemesini sağlar. Atölye çalışmalarında kullanılan yeni yazılım ve birbirine bağlanmış bilgisayarlar uzmanlığın ve keşiflerin paylaşılmasını kolaylaştırır.

Başka bir yenilikçi strateji “şablon kitabı” (shell book) adı verilen bilgisayar destekli kavramdır. Bu stratejide yerel çalışanlar çevrilen metni ve kültürel olarak uygun olan resimleri mevcut bir yayının şablonuna (shell) girerler. Bu shell book süreci yerel olarak edebiyatı destekleyebilir ve değerli bilgiler edinilmesi için bir yol sağlayabilir.

Afrika’dan Guatemala’ya

Shell book teknolojisinin kullanımıyla Afrikalı bir kız olan Kande’nin gerçek hikâyesi, HIV/AIDS önleme ve tedavi mesajını kültürel olarak uygun bir hikâye formunda çok sayıda topluma ulaştırarak pek çok toplumun hayatını etkilemektedir. Bu beş kitaplık seride 12 yaşındaki Kande anne babasının HIV/AIDS yüzünden ölümünden sonra küçük kardeşlerini büyütmeye çalışmaktadır.

Guatemala’da SIL’in sponsorluğunu yaptığı bir atölye çalışmasından iki lxil lehçesi konuşan anne babalık yapan bu öksüz genç kızın mücadelelerini konu alan bu hikâyeyi yerel olarak uyarladı. Bir Shellbook Publishing Systems* (SPS) eğitmeni iki lxil köyünü ziyaret ederek Shellbook metodunu ve bilgisayar yazılımını yerel toplum liderlerine tanıttı. Kande Shellbookları’nın lxil kültürüne uyarlanabilmesi için kendi çevrelerinde hikâyeyi canlandırırken yerel halkın dijital fotoğrafları çekildi. Bu fotoğraflardan tarama resimler yaratıldı ve Shellbooklar’a koyuldu. Ixil topluluğu kendilerine benzeyen insanların resimlerini gördüğünde hikâyeye kendilerini daha da kaptırdı.

“Bir gün bir kitabı tamamladık ve diğerine başladık” diyen atölye katılımcılarından biri sözlerine şöyle devam ediyor: “Şimdi bu aracın kullanımını yaygınlaştırabileceğimiz ve daha çok insanın bu fırsatları anlamasını sağlayabileceğimiz yeni yolların hayalini kuruyoruz.”

Toplulukların hayati sağlık bilgileri gibi önemli bilgileri kendilerine göre uyarladıklarında kavramları daha çok sahiplenmekte ve insanların hayatları değişmektedir.

  • Shellbook Publishing Systems özel bir şirkettir ve SIL’e ait değildir.

Dil Teknolojisi

Bilgisayar teknolojisine ulaşamamak bazı azınlık dil gruplarının global toplumla iletişim kurmasını engellemektedir. Bu sınırlandırılmış dünya bağlantısı yalnızca yazılı olmayan dilleri konuşanları değil, yazılı metinleri henüz bilgisayar ortamında bulamayanları da etkilemektedir. SIL, dil çalışmalarını ve çeşitli yazı sistemlerinde edebiyat yayınlarını kolaylaştırmak için gereken bilgisayar yazılım çözümleri üzerinde araştırma yapmakta ve bunları geliştirmektedir. Latin alfabesi kullanmayan diller için acilen başka yazılım programları geliştirilmesi gerekmektedir.

Kompleks Alfabelerin Bilgisayar Teknolojisi İle Çözümlenmesi

Dünyanın dilbilim mirasını korumak isteyen SIL ve Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO) kompleks alfabelerin yaratılmasına yardımcı olmak için politikalar oluşturmak ve bunları desteklemek üzere birlikte çalışmaktadır.

İlk bilgisayar uygulamaları soldan sağa okuma düzenli Latin alfabesini kullanmaktaydı. Daha sonra sağdan sola doğru olan yazıları doğru şekilde gösterebilecek bilgisayar yazılımları gelişti. Yukarıdan aşağıya doğru olan yazıların uygulanması gelecekteki hedeftir. Temel alfabe ailelerinden türemiş, fakat henüz bilgisayarlarda kullanılmayan ilave karakterler gerektiren diğer diller için yazı stillerini geliştirmek de başkabir teknolojik hedeftir.

Kompleks yazıları görüntüleme problemlerini çözmek için SIL Graphite adında bir teknoloji geliştirmiştir. Örneğin, bir yazıda dört ayrı formlu tek bir ünsüz harf varsa Graphite bilgisayarın her bir formu uygun bağlamda seçerek görüntülemesini sağlamaktadır. Bazı yazılarda, ünlü harflerin sessiz harfin üzerine veya altına koyulması ya da birkaç vurgu işareti ya da fonetik işaretin bir karakterin üzerinde kullanılması gerekmektedir. Graphite bu işaretleri doğru şekilde dizebilmekte ve diğer kompleks kuralları otomatik olarak uygulayabilmektedir.

SIL dil bilimsel uzmanlığını ve yazı davranışlarındaki bilgisini Unicode Consortium ile paylaşmaktadır. Amaç Unicode Standardının er ya da geç dünyanın bütün yazı sistemlerini desteklemesini sağlamaktır. Bilgisayar endüstrisi liderleriyle yapılan görüşmeler ve ortaklıklarla SIL herkesin söz hakkı olduğu çok dilli global bir bilgi toplumunu hedeflemektedir.

Sürdürülebilirlik

SIL kendi dil gelişim hedeflerini yakalamak ve sürdürmek isteyen azınlık dil topluluklarının üyelerinde kapasite geliştirme işlevini görmektedir. Sürdürülebilir bir dil gelişim programı sosyal yapının bütün yönlerine bütünsel bir bakışla başlar. Bu yönler arasında kültür, dil kullanımı, kurumlar, din, çevre ve yerel amaçlar sayılabilir. Devam eden dil gelişimi bir toplumun hayatıyla tamamen birleşiktir ve mevcut sosyal aktivitelere o kadar entegre olur ki artık ayrı bir aktivite olarak algılanmaz.

Hiçbir Dil Önemsiz Değil

Ethnologue™ dünyanın 6909 bilinen ve yaşayan dilinin hepsini bir katalog halinde veren ansiklopedik bir referans çalışmasıdır. Kıta ve ülkelere göre organize edilmiş dil tanımlarıyla Ethnologue türünün en kapsamlı bilgi kaynağı olarak görülmektedir.

50 seneyi aşkın bir süre önce SIL personeli tarafından çalışmaları başlatılan Ethnologue, aktif bir araştırma projesi olarak devam etmekte ve şu an dünya çapından binlerce dil bilimci ve araştırmacıyı içermektedir. Ethnologue tek ciltlik bir kitap olmasının yanı sıra online olarak da incelenebilir. On altıncı baskıda bütün indeksler, 208 renkli dil haritası ve istatistiksel özetler bulunmakta ve ISO 639-3 üç harfli dil belirleme kodlarına uymak üzere güncellenmiştir.

Her Dil İçin Üç Harfli Bir Kod

Dil materyallerini organize etmekte ilk adım dil adlarını ayırt etmek için standart bir kod kullanmaktır. 2007’de Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu (ISO) ISO 639-3’ü standart olarak atamış ve geçmişte ve şu anda bilinen her dil için birer tane olmak üzere 7500’den fazla üç harfli kod sağlamıştır. SIL International en son versiyonları yayınlayan ve değişiklik taleplerini işleyen Kayıt Yetkilisi görevi görmektedir.

Dil Araştırması

Dil araştırma ve belgeleme çalışmaları SIL’in dünyanın dil anlayışına olan temel katkılarıdır. 80’den fazla tam zamanlı çalışan SIL araştırma uzmanı dil canlılığını, çoklu dil yeterliliğini ve komşu dillerle olan dil bilimsel benzerlikleri değerlendirerek dil gelişiminin temellerini atmaktadır. Dünya dillerindeki araştırmalarda lider olan SIL 2500’ün üzerinde dili araştırmış, Ethnologue’e eşsiz ve önemli veriler eklemiştir. 2000’in üzerinde dil hâlâ değerlendirilmeyi beklemektedir.

Fon Sağlama

SIL International dil gelişiminin çeşitli yönlerine ilgi duyan birey ve organizasyonların katkılarıyla çalışan, kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşudur. Katkıda bulunan başlıca kurumlar arasında uygun olan yerlerde İncil’in dünya dillerine çevrilmesini amaçlayan Wycliffe International’ın bağlı üye organizasyonları bulunmaktadır.

SIL International fonları etkin bir şekilde kullanmak ve katkıda bulunanlara hesap verebilmek için üzerine düşen sorumluluğun farkındadır. Denetlenmiş mali bilançoların kopyaları SIL International’dan talep edilebilir

Bibliyografya

SIL International Bibliyografyası yaklaşık 2000 azınlık dili ve kültürü üzerinde SIL personeli tarafından yazılan kitaplara, dergi makalelerine, tezlere ve diğer akademik çalışmalara 40.000’den fazla referans vermektedir. Bibliyografyada ayrıca okuryazarlık ve temel eğitim kitapları, İncil’den yapılan çeviri çalışmaları, masal ve hikâye kitapları gibi bu dillerde yazılmış materyallere referanslar da bulunmaktadır.

SIL Bibliyografyasına girişler akademik ve yerel dil çalışmaları olarak ayrılmıştır. Bibliyografyanın bir bölümü internet sitemizden görülebilir ve SIL International Kurumsal Bibliyografya Uzmanıyla sil.bibliographer@sil.org adresinden bağlantı kurularak sorgulama yapılabilir.

ISO 639 dil kodu tablosu: http://www-01.sil.org/iso639-3/codes.asp

SIL International internet sitesi: http://www.sil.org/

By Kâmil VARINCA Posted in Yazı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.