Araştırma Görevlisi; Araştır da Gör


Bilindiği üzere yükseköğretim kurumlarında öğretim yardımcıları kapsamında ismi eskiden Asistan olan şimdi ise Araştırma Görevlisi olarak tanımlanan bir kadro bulunmaktadır. Bu kadroların tanımı ve görevleri 2547 sayılı “Yükseköğretim Kanunu”(1) ve takip eden değişiklik kanunları, atanma esasları ise “Bazı Akademik Kadrolara Öğretim Elemanı Dışındaki Kadrolardan Naklen Yapılacak Atamalarda ya da Açıktan Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik(2) ve takip eden değişiklik yönetmelikleriyle tanımlanmıştır. Kanun uyarınca araştırma görevlileri 33/a, 35 ve 50/d maddeleri uyarınca görevlendirilirler. 2547 sayılı kanunun bu maddeleri aşağıdaki gibidir.

Madde 33: Öğretim Yardımcıları Araştırma görevlileri, uzman, çevirici ve eğitim-öğretim planlamacıları*
(17.08.1983 tarih ve 2880 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle değişen şekli.)
a.(12.08.1986 tarih ve 260 sayılı KHK. nin 3 üncü maddesiyle değişen şekli.) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. (27.04.2005 tarih ve 25798 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5335 sayılı Kanunun 10/a maddesiyle eklenen cümle.) Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler.
(*) (Madde başlığında yer alan “Öğretim Yardımcıları” ibaresi 17.08.1983 tarih ve 2880 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle eklenmiştir)

Madde 35: Öğretim elemanı yetiştirme
Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(17.08.1983 tarih ve 2880 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle eklenmiştir.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.

Madde 50: Lisans üstü öğretim
Usul ve şartları;
d. Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler.

Kanunda tanımlamalar böyle yapılmışken pratikte bazı sorunlar ile karşılaşılmaktadır. Mevcut kadro sıkıntısı bir yana 50/d maddesine göre atananlar lisansüstü öğretimleri bittiğinde kadroları da kendiliğinden düşmektedir. Sonuçta senelerce çalışıp yüksek lisans ve doktora yapmış insanlar doktoraları bittiğinde ellerinde doktor unvanları ile işsiz kalabilmektedir. Bu, yaşanan sorunlardan sadece bir tanesi.

Kadrolara bakacak olursak; Çizelge 1’de akademik görevlere göre öğretim elemanı sayıları verilmiştir. ÖSYM’nin “2006 – 2007 Öğretim Yılı Yükseköğretim İstatistikleri(3) ne göre Türkiye’de 16.539’u erkek, 13.958’i bayan olmak üzere toplam 30.497 araştırma görevlisi bulunmaktadır. Buna karşın Türkiye’de 12.773 profesör, 6.150 doçent, 15.844 yardımcı doçent, 14.628 öğretim görevlisi, 6.472 okutman, 2.901 uzman ve diğer akademik görevlerle birlikte 89.329 öğretim elemanı bulunmaktadır. Araştırma Görevlileri 30.497 kişi ile bu topluluğun %34,41’ini oluşturmaktadır.

Yine aynı rapora göre Yıldız Teknik Üniversitesinde 318’i erkek, 272’si bayan olmak üzere toplam 590, YTÜ Personel İşleri Daire Başkanlığı Nisan 2008 verilerine(4) göre ise 566 araştırma görevlisi bulunmaktadır. Buna ilaveten YTÜ’de 173 profesör, 86 doçent, 277 yardımcı doçent, 297 öğretim görevlisi, 25 okutman, 31 uzman ve toplamda 1.479 öğretim elemanı bulunmaktadır. YTÜ’de araştırma görevlilerinin tüm öğretim elemanları içindeki payı ise %39,89.

Çizelge 1. Akademik görevlere göre öğretim elemanı sayıları

Veri Kaynağı Prof. Dr. Doç. Dr. Yrd. Doç. Dr. Öğr. Gör. Okutman Uzman Arş. Gör. Diğer Toplam
Türkiye Geneli 12.773 6.150 15.844 14.628 6.472 2.901 30.497 64 89.329
Yıldız Teknik Üniversitesi (a) 173 86 277 297 25 31 590 1.479
Yıldız Teknik Üniversitesi (b) 186 74 320 170 90 46 566 1.452

(a) ÖSYM 2006 – 2007 Öğretim Yılı Yükseköğretim İstatistikleri
(b) YTÜ Personel İşleri Daire Başkanlığı Nisan 2008 verileri

Tüm bu veriler ışığında rakamlarda bir dengesizlik olduğu görülmektedir. Özellikle yardımcı doçentlikte bir yığılmanın olduğu ortadadır. Aynı durum araştırma görevliliğinde de geçerlidir. Bu durum YÖK’ün “Türkiye’nin Yükseköğretim Stratejisi(5) isimli raporunda da vurgulanmaktadır. Bu verilere, ülkemizdeki üniversite, bölüm, öğrenci başına düşen öğretim elemanı gibi diğer verileri de eklediğinizde öğretim elemanı yetersizliği de açıkça ortaya çıkmaktadır.

Araştırma Görevlileri yaşadıkları sorunları dile getirmek ve çözüm bulabilmek için bir araya gelmekte ve çeşitli girişimler de bulunmaktadırlar. Bunlardan biri Asistan Girişimi(6) adındaki çalışma. Bir diğeri ise İTÜ Araştırma Görevlilerinin hazırlamış olduğu “Geçici Kadrodaki Araştırma Görevlilerinin Daimi Kadroya Geçişlerinin Kriterlere Bağlanması(7) başlıklı çalışmaları. Benzer şekilde araştırma görevlilerimizin örgütlenmesi ve sorunlarımızın çözümüne yönelik olarak YTÜ Araştırma Görevlileri Temsilciler Konseyi olarak biz de internet sitesi ve kadrolar ile ilgili çalışmalar içerisindeyiz. Tüm araştırma görevlisi arkadaşlardan sorunlarımızın çözümüne yönelik katkılarını bekliyoruz.

Aslında sorunlarımız belli ve gariptir ki çözümleri de çoğunlukla YÖK’ün hazırlamış olduğu “Türkiye’nin Yükseköğretim Stratejisi” başlıklı çalışmasında mevcut. Ancak sorun şu ki ya bizler sorunlarımızı ve çözüm önerilerimizi ilgili mercilere yeterince duyuramıyoruz ya da ilgili mercilerin kulakları bizden gelen seslere oldukça tıkalı. Sebep ne olursa olsun şunu unutmamak gerekir ki bu sorunlar bir an önce çözülmediği takdirde bilimde istediği atılımı bir türlü gerçekleştiremeyen ülkemiz, bunu uzun süre daha gerçekleştiremeyecek olacak. Çünkü doktorasını tamamlamış insanlar üniversitelerde değil dışarıda çalışıyor olacaklar.

Sevgi ve saygılarımla,

Kâmil VARINCA

Kaynaklar:

1)      Yükseköğretim Kanunu, (ve takip eden değişiklikler), Kanun No: 2547, Kabul tarihi: 04/11/1981, R.G. Tarih: 06/11/1981, R.G. Sayı: 17506.

2)      Bazı Akademik Kadrolara Öğretim Elemanı Dışındaki Kadrolardan Naklen Yapılacak Atamalarda ya da Açıktan Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, (ve takip eden değişiklikler), Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından, R.G. Tarih: 05/09/2006, R.G. Sayı: 26280.

3)      2006 – 2007 Öğretim Yılı Yükseköğretim İstatistikleri, ÖSYM, 2007.

4)      YTÜ İstatistikleri, YTÜ Personel İşleri Daire Başkanlığı, Nisan 2008.

5)      Türkiye’nin Yükseköğretim Stratejisi, YÖK, Aralık 2007, Ankara.

6)      Asistan Girişimi internet sitesi

7)      İTÜ Araştırma Görevlileri İnternet Sitesi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.