İstanbul Boğazından Gemi Geçişleri ve Kazalar


Tarih: 22 Şubat 2006. Yer: İstanbul Boğazı. Olay: Kıl payı kurtululan bir gemi kazası.

Gazetelerde yer aldığı şekliyle olay şu şekilde gerçekleşir. “İstanbul Boğazı, 1979’da ortalığı cehenneme çeviren ve 51 kişinin öldüğü “Independenta” kazasından daha büyük bir faciadan kıl payı kurtuldu. Rusya’dan yüklediği 86 bin ton jet uçak yakıtının ana maddesini oluşturan “kerosen” adlı petrol türevini ABD’ye götürmek üzere dün İstanbul Boğazı’na giren 243 metre boyunda, 57 bin 82 grostonluk tankerin, Boğaziçi Köprüsü altından geçtiği saat 15.00 sıralarında dümeni kilitlendi. Kaptan, sürüklenmeye başlayan tankeri demir atarak durdurmaya çalıştı. Ancak sürüklenmeye devam eden tanker, 180 derece döndü. Tankerde bulunan kılavuz kaptanın ihbarı üzerine Boğaz trafiği kesildi. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri’ne (KEGKİ) bağlı Kurtarma–2, Kurtarma–3 ve Zübeyde Ana adlı römorkörler tankere müdahale etti. Dolmabahçe Sarayı’na 200 metre kala durdurularak kontrol altına alınan 38 metre genişliğindeki tanker bir buçuk saatlik çalışma sonra Kumkapı açıklarına çekildi.” (Hürriyet, 22.02.2006)

Gemilerin büyüklükleri artıkça dönüş dairelerinin çapı artmakta, taşıdıkları yüklerin ağırlığı arttığından dolayı da durma ve durdurulma mesafeleri de buna paralel olarak artmaktadır. Bu sebepledir ki en dar yeri 700 m ile Kandilli noktası olan İstanbul boğazında büyük gemilerin geçmesi muhtemel bir tehlike oluşturmaktadır.

Gemilerin boyutları arttıkça, güvenli geçişlerinin sağlanabilmesi için alınması gereken önlemlerin de arttırılması gerekir. Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü ve buna bağlı olarak çıkartılan Uygulama Esasları (Kıstaslar) hangi gemi tipi büyüklüklerinde ne gibi önlemlerin alınacağını belirler. Burada temel ilke olarak kabul edilen; 300 m üzerinde gemilerin Türk Boğazları için elverişsiz olduğu, geçişine izin verilip-verilmemesinin ve ne gibi önlemler alınacağının da İdare (Denizcilik Müsteşarlığı) tarafından kararlaştırılacağıdır.

İstanbul Boğazı her yıl binlerce irili, ufaklı geminin geçişine sahne olmaktadır. Bu gemilerin en büyüğü benim bulabildiğim kadarı ile 20 Mayıs 1990 tarihinde Boğaz’dan boş olarak Marmara-Karadeniz istikametinde geçiş yapan İtalyan bandıralı Agip Lazio gemisiydi. 127.070 groston’luk geminin boyu 349 m, genişliği ise 50 m idi. Aynı gemi 5 gün sonra Rusya’dan yüklediği 218 bin ton ham petrol ile ters istikamette Boğazdan geçiş yapmıştır.

Bir diğer büyük gemi ise Avustralya’dan yüklediği 190.017 ton demir cevherini Romanya’nın Köstence Limanı’na götüren Bahama Bayraklı SG Enterprise adlı dökme yük gemisi idi. Gemi 5 Ağustos 2000 tarihi sabah 05:30’da başladığı geçişini 2 saatte tamamladı. Dökme yük taşıyan bu gemi 312 m boyunda ve 50 m genişliğindeydi.

Ayrıca Boğazdan geçmesinden son anda vazgeçilen Agip Lazio’dan daha büyük bir gemi daha var. İran bandıralı “Alamoot” isimli 163.000 grostonluk bu tankerin boyu 351 m idi. Geçmesinden vazgeçilmeseydi bu gemi Boğaz’dan geçer miydi bilinmez.

Görüldüğü üzere denizlerde gemi yürütmek sadece nakliye gibi basit düşünülecek bir hadise değil, taşıdıkları riskler ile çevresel açıdan da önemli bir konudur. Hele ki dar geçiş alanları olan Boğazlardan gemilerin geçişinde muhtemel kazalara karşı alınacak tedbirler, hem can ve mal güvenliğini hem de belki tamiri dahi imkânsız çevre kirliliklerinin önlenmesini sağlayacaktır. Dilerim ki konuya gösterilmesi gereken hassasiyet gösterilsin ve güzel şehrimiz İstanbul hiçbir gemi kazasına sahne olmasın. Tabi diğer hiçbir kazaya da…

Kâmil VARINCA

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.